Thân nhiệt nóng nhưng không sốt là triệu chứng rất phổ biến, đặc biệt ở độ tuổi trung niên, khiến nhiều người lo lắng vì không hiểu rõ nguyên nhân. Theo góc nhìn của Đông y và Y học hiện đại, hiện tượng này thường xuất phát từ sự mất cân bằng bên trong cơ thể hoặc do các yếu tố bên ngoài tác động. Dưới đây là toàn bộ các nguyên nhân đã được nghiên cứu và tổng hợp kỹ lưỡng bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông.

1. Nóng bừng ở nữ giới – Nguyên nhân phổ biến nhất là rối loạn nội tiết tố

Ở phụ nữ, hơn 80% trường hợp nóng bừng mặt và người đều liên quan trực tiếp đến sự suy giảm đột ngột nồng độ hormone Estrogen. Khi Estrogen giảm bất thường, trung tâm điều hòa nhiệt độ ở vùng hạ đồi bị rối loạn, dẫn đến hiện tượng giãn mạch máu ngoại biên nhanh chóng, máu dồn lên da đột ngột khiến người nóng bừng từ trong ra ngoài.

Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh (thường từ 40–55 tuổi) là thời điểm Estrogen suy giảm mạnh nhất, vì vậy cơn bốc hỏa xuất hiện rất điển hình. Cơn nóng thường bắt đầu từ vùng ngực, lan lên cổ, vai rồi lên mặt và đỉnh đầu, kéo dài từ 30 giây đến 5–10 phút, có thể kèm theo đổ mồ hôi trộm, tim đập nhanh, sau đó là cảm giác ớn lạnh.

Ngoài tiền mãn kinh, các giai đoạn thay đổi nội tiết khác cũng dễ gây nóng bừng ở nữ giới bao gồm:

• Tuổi dậy thì
• Hội chứng đa nang buồng trứng
• Sau sinh hoặc đang cho con bú
• Sau cắt buồng trứng hoặc điều trị ung thư vú bằng thuốc ức chế nội tiết

2. Nóng bừng ở nam giới – Dấu hiệu không nên chủ quan

Dù ít gặp hơn nữ giới, nam giới vẫn hoàn toàn có thể bị nóng bừng người, và đây thường là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng hơn. Nguyên nhân hàng đầu là tình trạng suy giảm Testosterone (hay còn gọi là mãn dục nam), thường xảy ra ở độ tuổi từ 45 trở lên.

Khi Testosterone giảm, cơ thể nam giới cũng bị rối loạn điều hòa thân nhiệt tương tự như phụ nữ tiền mãn kinh, dẫn đến các cơn bốc hỏa ban đêm, đổ mồ hôi nhiều, khó ngủ.

Một số bệnh lý nam khoa khác cũng gây nóng bừng rõ rệt:

• Viêm tinh hoàn, teo tinh hoàn
• Ung thư tinh hoàn hoặc tiền liệt tuyến
• Suy tuyến thượng thận
• Nhiễm trùng đường tiết niệu kéo dài

Nếu nam giới bị nóng bừng kèm theo sụt cân không rõ nguyên nhân, đau tức vùng bìu, tiểu khó, tiểu buốt thì cần đi khám ngay lập tức.

3. Các nguyên nhân khác gây nóng bừng thường gặp ở cả nam và nữ

Ngoài yếu tố nội tiết, rất nhiều trường hợp nóng bừng xuất phát từ những nguyên nhân sau mà chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát được:

Yếu tố tâm lý – Stress và căng thẳng kéo dài Khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, tiết ra lượng lớn Epinephrine và Norepinephrine, làm tim đập nhanh, giãn mạch ngoại biên, dẫn đến cảm giác nóng ran toàn thân đột ngột.

Chế độ ăn uống và chất kích thích Thực phẩm cay nóng (ớt, tiêu, tỏi, gừng quá nhiều), rượu bia, cà phê, trà đặc đều là những “kẻ thù” khiến cơ thể bị tích nhiệt, dễ gây nóng bừng, đặc biệt vào buổi tối.

Tác dụng phụ của thuốc Một số loại thuốc phổ biến gây nóng bừng rõ rệt:

• Thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI, SNRI
• Thuốc Tamoxifen, Raloxifene điều trị ung thư vú và loãng xương
• Thuốc chứa opioid (Tramadol, Codein…)
• Thuốc hạ huyết áp nhóm chẹn beta, chẹn kênh calci

Béo phì và thừa cân Người thừa cân béo phì thường có lớp mỡ dưới da dày, làm giảm khả năng tản nhiệt của cơ thể, dễ bị nóng bừng, đặc biệt khi thời tiết oi bức.

Rối loạn chức năng vùng hạ đồi Vùng hạ đồi là “máy điều hòa nhiệt độ” của cơ thể. Khi vùng này bị ảnh hưởng do u não, chấn thương sọ não, đột quỵ hoặc viêm não thì sẽ gây nóng bừng không kiểm soát được.

Một số bệnh lý khác ít gặp hơn:

• Cường giáp (Basedow)
• Ung thư tủy thượng thận (Pheochromocytoma)
• Hội chứng Carcinoid
• Lao kê, nhiễm HIV giai đoạn muộn

Như vậy, có thể thấy tình trạng người nóng bừng nhưng không sốt không đơn giản chỉ là “nóng trong người” thông thường mà có thể là dấu hiệu cảnh báo rất nhiều vấn đề sức khỏe từ nhẹ đến nặng. Việc nhận diện đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn có hướng xử lý kịp thời và hiệu quả.

(Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga – Truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông)

————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital

Trong nhịp sống hối hả ngày nay, hệ miễn dịch chính là “lá chắn” bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường. Việc bổ sung đúng các thực phẩm giàu dưỡng chất không chỉ giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả mà còn duy trì sức khỏe tổng thể một cách bền vững. Vậy ăn gì tăng sức đề kháng? Theo quan điểm Đông y, sự cân bằng âm dương qua chế độ ăn uống là nền tảng để tăng cường đề kháng, giúp cơ thể tự nhiên chống chọi với bệnh tật. Bài viết này sẽ tập trung khám phá những nhóm thực phẩm thiết yếu, dễ tìm trong bữa ăn hàng ngày, dựa trên lời khuyên từ Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông – nơi đã kế thừa hơn một thế kỷ kinh nghiệm trong việc hỗ trợ bổ dưỡng và cân bằng cơ thể. Với kinh nghiệm phong phú trong điều trị các vấn đề về bổ dưỡng, bà Nga nhấn mạnh rằng, việc chọn lựa thực phẩm không chỉ dựa vào vị ngon mà còn vào khả năng nuôi dưỡng “chính khí” – nguồn lực nội tại giúp đề kháng vững vàng.

Các nhóm thực phẩm chính giúp tăng cường đề kháng

Bữa ăn hàng ngày của chúng ta có thể trở thành “liều thuốc” tự nhiên nếu biết chọn lựa những thực phẩm giàu protein, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Những dưỡng chất này hỗ trợ sản sinh tế bào miễn dịch, giảm viêm và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Dưới đây là các nhóm thực phẩm phổ biến, dễ tích hợp vào thực đơn, giúp hệ miễn dịch hoạt động mượt mà hơn.

• Thịt đỏ và thịt trắng như bò, heo, gà: Những loại thịt này là nguồn protein dồi dào, giúp xây dựng và sửa chữa các mô, đồng thời hỗ trợ sản xuất kháng thể – “vũ khí” chính của hệ miễn dịch. Protein từ thịt còn cung cấp axit amin thiết yếu, giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định, tránh mệt mỏi làm suy giảm đề kháng. Theo bà Nga, trong Đông y, thịt được xem như “tố chất” bổ trung ích khí, đặc biệt hữu ích cho người có thể trạng yếu.
• Hải sản như tôm, cua, hàu, nghêu, sò, ốc, hến: Giàu kẽm – khoáng chất then chốt kích hoạt các tế bào T (tế bào miễn dịch), hải sản giúp tăng tốc độ chữa lành vết thương và chống nhiễm trùng. Kẽm còn hỗ trợ chức năng của tuyến ức, nơi sản sinh nhiều tế bào miễn dịch nhất. Bà Nga khuyên nên chế biến hải sản hấp hoặc luộc để giữ nguyên dưỡng chất, tránh chiên xào làm mất kẽm.
• Cá béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá trích: Chứa vitamin D và axit béo omega-3, giúp điều hòa phản ứng miễn dịch, giảm viêm mãn tính và tăng cường khả năng chống virus. Vitamin D còn kích thích sản xuất peptide kháng khuẩn tự nhiên trong cơ thể. Với kinh nghiệm tại Dược Bình Đông, bà Nga thường gợi ý cá béo cho những ai hay tiếp xúc môi trường ô nhiễm, vì chúng giúp “thanh nhiệt giải độc” theo nguyên lý Đông y.
• Bông cải xanh: Đầy ắp vitamin A, C, E cùng chất xơ và chất chống oxy hóa, loại rau này hỗ trợ trung hòa gốc tự do – nguyên nhân gây suy giảm miễn dịch. Vitamin C đặc biệt tăng cường sản xuất bạch cầu, giúp cơ thể chống lại cảm cúm hiệu quả hơn. Chế biến đơn giản như hấp nhẹ sẽ giữ trọn giá trị dinh dưỡng.
• Rau xanh lá như rau bina, cải xanh, cải xoăn: Cung cấp protein thực vật, vitamin A, B6, E, K và chất xơ, giúp cải thiện hấp thụ dưỡng chất và hỗ trợ hệ tiêu hóa – nền tảng của đề kháng. Folate từ rau lá còn thúc đẩy sự phân chia tế bào miễn dịch. Bà Nga nhấn mạnh, rau xanh là “thực phẩm dưỡng âm”, lý tưởng cho phụ nữ và người cao tuổi.
• Cần tây: Không chỉ giàu chất chống oxy hóa như flavonoid, cần tây còn bổ sung vitamin C, kali và mangan, giúp giảm stress oxy hóa và tăng cường enzyme bảo vệ tế bào. Loại rau này còn hỗ trợ detox tự nhiên, gián tiếp nâng cao sức đề kháng.
• Gia vị như tỏi, gừng, nghệ: Chứa allicin (tỏi), gingerol (gừng) và curcumin (nghệ) – các hợp chất chống viêm, kháng khuẩn mạnh mẽ. Chúng kích hoạt đại thực bào – tế bào “ăn” vi khuẩn – và giảm cytokine gây viêm. Trong thực hành Đông y tại Dược Bình Đông, bà Nga thường dùng những gia vị này trong các bài thuốc bổ, giúp “hành khí hoạt huyết” mà không gây nóng trong.
• Trứng: Nguồn protein hoàn chỉnh với vitamin D, B12 và selen, trứng hỗ trợ sản xuất hồng cầu và tăng cường chức năng tuyến giáp – yếu tố gián tiếp ảnh hưởng đến miễn dịch. Ăn trứng luộc hoặc ốp la giữ nguyên dưỡng chất tốt nhất.
• Sản phẩm từ đậu nành như đậu phụ: Giàu protein thực vật và isoflavone, giúp cân bằng hormone và hỗ trợ hệ miễn dịch ở phụ nữ. Đậu phụ còn cung cấp sắt, ngăn ngừa thiếu máu làm suy giảm đề kháng. Bà Nga gợi ý kết hợp đậu phụ với rau củ để tạo món ăn bổ dưỡng, dễ tiêu hóa.

Những thực phẩm bổ trợ khác cho hệ miễn dịch

Bên cạnh các nhóm chính, việc đa dạng hóa thực đơn với những thực phẩm giàu chất tiền vitamin và khoáng chất vi lượng sẽ giúp hệ miễn dịch “vận hành” toàn diện hơn. Những lựa chọn này không chỉ ngon miệng mà còn dễ dàng thêm vào bữa ăn, mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe.

• Rau quả màu cam như ớt chuông, cà chua, cà rốt: Chứa beta-carotene – tiền chất vitamin A, chuyển hóa thành retinol để bảo vệ niêm mạc hô hấp và da, hai “cửa ngõ” đầu tiên chống pathogen. Vitamin A còn tăng cường sản xuất immunoglobulin A, kháng thể tại chỗ.
• Ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, lúa mạch: Giàu sắt, magiê, mangan, phốt pho, selen, vitamin B và chất xơ, giúp ổn định đường huyết và hỗ trợ vi khuẩn đường ruột – 70% hệ miễn dịch nằm ở đây. Chất xơ lên men tạo axit béo ngắn chuỗi, nuôi dưỡng tế bào miễn dịch.
• Các loại hạt như óc chó, hạt lanh, hạt chia, hạt bí, hạt hướng dương: Cung cấp omega-3, vitamin E và kẽm, chống oxy hóa và giảm viêm. Hạt óc chó đặc biệt giàu polyphenol, hỗ trợ não bộ và miễn dịch liên kết.
• Khoai lang: Với beta-carotene, vitamin C và kali, khoai lang tăng cường collagen cho da và niêm mạc, đồng thời cung cấp năng lượng chậm để tránh mệt mỏi suy giảm đề kháng. Nướng hoặc hấp là cách chế biến lý tưởng.
• Các loại nấm: Đa dạng beta-glucan – chất kích thích miễn dịch, nấm như đông cô, nấm rơm giúp tăng sản xuất cytokine và đại thực bào. Trong Đông y, nấm được coi là “dược thiện” bổ phế ích khí.
• Socola đen: Chứa flavonoid cao, giúp cải thiện lưu thông máu và giảm stress – yếu tố làm yếu miễn dịch. Chọn loại trên 70% cacao để tối ưu lợi ích.

Việc bổ sung đa dạng các thực phẩm chống oxy hóa này không chỉ tăng cường đề kháng mà còn mang lại sự cân bằng dinh dưỡng toàn diện. Bà Võ Ngọc Yến Nga từ Dược Bình Đông khuyên rằng, hãy lắng nghe cơ thể và điều chỉnh theo mùa vụ – ví dụ, ưu tiên rau củ ấm tính vào mùa lạnh. Để hỗ trợ thêm, bạn có thể tham khảo các sản phẩm bổ dưỡng từ Dược Bình Đông như siro bổ phế hoặc trà thảo dược, được chế biến theo bí quyết gia truyền, giúp cơ thể dễ hấp thụ hơn. Hãy bắt đầu thay đổi thực đơn ngay hôm nay để hệ miễn dịch luôn sẵn sàng!

Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital